eigen regie
leiderschapsstijl
Leidinggeven
mantelzorg
Preventie

Noëlle Kamminga over de combinatie van werk en mantelzorg

Door Suzanne Aerts
|
08 november 2018
|
leestijd leestijd: 5 minuten

Aanstaande zaterdag 10 november is het de Dag van de Mantelzorg. Nationaal wordt er aandacht gevraagd voor mantelzorgers die vaak dag in dag uit – naast het leiden van eigen leven – zich in dienst stellen van de hulpbehoevende persoon in de nabije omgeving.

Omdat 5 op 6 mantelzorgers een betaalde baan heeft, krijgen de professionals van Mensely vaak de vraag wat leidinggevenden kunnen doen voor een medewerker die ook mantelzorg verleent. Om meer inhoud te kunnen geven aan deze vraag hebben wij Noëlle Kamminga – eigenaar van PPEP4ALL – een aantal vragen voorgelegd. Een mantelzorgende medewerker loopt een hoger risico om uit te vallen in het arbeidsproces.

 

Waarom lopen mantelzorgende medewerkers een hoger risico op uitval in het arbeidsproces?

 

In Nederland zorgen 2,6 miljoen mensen meer dan acht uur per week of langer dan drie maanden voor een ander. Zo’n 1,1 miljoen mantelzorgers zorgen meer dan acht uur per week én langer dan drie maanden voor een ander.  Tussen de 150.000 en 200.000 mantelzorgers voelen zich zwaar belast of zelfs overbelast; én dit is slechts het topje van de ijsberg dat we zien! Dit betekent dat als deze mensen ook een baan daarnaast hebben dat ze letterlijk meer dan één arbeidsdag erbij hebben gevuld met mantelzorgtaken. Met een mantelzorg deeltijdbaan komen de volgende functies er vaak bij (thuis)manager én (thuis)verzorger én (crisis)opvang  of zoals een mantelzorger het een keer treffend beschreef “ik ben als het ware de klappenvanger” .

De risico’s voor uitval uit het arbeidsproces hangen samen met al die én-nen.

“Ik mag niet zeuren want ik ben niet ziek, de patiënt heeft het tenslotte ECHT zwaar”

De taken kunnen eenvoudigweg qua belasting te zwaar worden. Dit gebeurt vaak wanneer de mantelzorgers over hun eigen grenzen heen gaan en als het ware opgaan in het mantelzorgproces zonder nog oog te hebben voor hun eigen kwaliteit van leven en hun eigen welzijn. “Ik mag niet zeuren want ik ben niet ziek, de patiënt heeft het tenslotte ECHT zwaar”. “Het is normaal dat ik dat allemaal doe!” “Als ik die taken niet op me neem dan ben ik geen goede moeder/echtgenoot/dochter etc.”. Naast dat de belasting te zwaar zou kunnen zijn komt ook de bijkomende bijna voortdurende stress die samenhangt met alle én-nen. Stress op het werk samenhangend met bijvoorbeeld het halen van deadlines, of dat het gewoonweg even niet goed loopt op het werk, kan net teveel worden als er thuis of in de directe omgeving ook al een extra aanspraak op je wordt gedaan.

Ook kan het andersom zijn dat je door extra stress in je mantelzorgbaan je reguliere baan niet redt. Wanneer er sprake is van langdurige (over)belasting al dan niet in combinatie met langdurige stress zal dat als vanzelfsprekend ook invloed hebben op de eigen gezondheid van de mantelzorger. Zowel psychische klachten als lichamelijke klachten kunnen sluipend hun intrede doen terwijl de mantelzorger tevens in zijn achterhoofd heeft  ”Als ik maar niet ziek word want dan valt het hele kaartenhuis in elkaar”. Dit kan lange tijd goed gaan totdat de druppel de emmer doet overlopen en mensen letterlijk onderuit gaan. Als de werkgever of directe collega’s niet op de hoogte is/zijn of het eenvoudigweg niet binnen de cultuur van het bedrijf past om de werkdruk -al dan niet tijdelijk- aan te passen ter preventie van uitval dan brengt dit ook de nodige risico’s mee voor uitval. Het gebrek aan sociaal vangnet zowel privé als op het werk werkt het risico op uitval ook in de hand.

 

Hoe kan je als leidinggevende iets betekenen voor een mantelzorgende medewerker?

 

Er zijn een aantal zaken waaraan je kan denken:

  • Vergroot kennis en bewustwording
    • Een goede dialoog begint met wederzijds begrip tussen de werkgever, de betrokken medewerker en collega’s.
  • Verbeter dialoog op de werkvloer
    • Cruciaal is dat werkgever en werkende bij ziekte of (dreigende) uitval snel een goed beeld krijgen van de beperkingen en mogelijkheden van de werkende, zodat werk en werkomgeving tijdig kunnen worden aangepast.
    • Dit vraagt om een voortdurende dialoog tussen leidinggevende en werkende. Het is belangrijk dat zij hierin worden getraind.
  • Veranker preventie op de werkvloer
    • Duurzame gezondheidsbevordering en een gezonde levensstijl hebben een positieve impact op ieders werkvermogen.
    • Daarnaast kunnen preventieve maatregelen voorkomen dat chronische ziekten dan wel mantelzorgtaken leiden tot belemmeringen en uitval.
  • Bied ondersteuning vanuit de zorg
    • De SER pleit ervoor de drempel naar de bedrijfsarts te verlagen, bijvoorbeeld door een open spreekuur in te stellen.
    • De SER ziet daarnaast graag dat de preventie-functie van bedrijfsartsen in hun functieprofiel en opleiding wordt vastgelegd.

 

Waarom heb jij je programma ontwikkeld?

 

mantelzorg mensely burn-out

 

Ik heb dit programma ontwikkeld omdat ik me besef dat de huidige participatie maatschappij steeds meer zal vragen van zowel de werknemer met een chronische ziekte als van de werknemer die daarnaast mantelzorger is als van de werkgever. In de praktijk zie ik hoe mensen zowel met hun chronische ziekte als ook de mantelzorgers over onvoldoende management vaardigheden beschikken om alles op de rit te houden en beide hun kwaliteit van leven zo optimaal te houden ondanks deze extra belasting. Ook werkgevers/leidinggevende of collega’s  weten zich vaak onvoldoende raad met deze collega’s.

PPEP4ALL@WORK is een psychosociaal zelfmanagement educatie programma gericht op werk. Het PPEP4ALL@WORK  heeft tot doel om werknemers met een chronische aandoening of werknemers met mantelzorgtaken die vaardigheden te leren die ze nodig hebben om te komen tot een optimale work-life balance. Zij krijgen handvatten aangeleerd om én hun kwaliteit van hun leven én hun werkleven te optimaliseren.

PPEP4ALL@WORK heeft tot doel om bij werkgevers een verhoogde organisatorische committent te  bewerkstelligen in het creëren van een positieve gezondheidscultuur waarin ruimte is voor zowel werknemers met een chronische ziekte als ook werknemers met mantelzorgtaken als ook ‘gezonde’ werknemers. Uitgangspunt is participatie, preventie, verhoogde werknemers tevredenheid, minder ziekteverzuim.

Extra informatie

In gesprek gaan en aandacht hebben voor de ander is zeer belangrijk in deze. Mocht je naar aanleiding van het lezen van dit artikel vragen hebben, neem dan contact op met jouw contactpersoon bij Mensely, wij verwijzen jou graag door naar de juiste personen.