Burn-out
Leidinggeven
Mentale weerbaarheid

Mentale weerbaarheid door het inzetten van hulpbronnen

Door Miranda 't Hoen
|
21 november 2019
|
leestijd leestijd: 2 minuten

Je mentale weerbaarheid is van invloed op hoe vatbaar je bent voor een burn-out. In het artikel ‘Wat is mentale weerbaarheid en hoe kun je deze vergroten’ hebben we kort uitgelegd hoe je het spiraalmodel van Rob Hoedeman kunt inzetten bij het vergroten van mentale weerbaarheid. In dit artikel gaan we dieper in op het versterken van persoons- en werkgebonden hulpbronnen. Deze spelen namelijk een grote rol in hoe mentaal weerbaar je bent.

Persoons- en werkgebonden hulpbronnen

Door je persoonlijke- en werkgebonden hulpbronnen op orde te hebben, ben je mentaal weerbaar. Maar wat zijn deze hulpbronnen precies?

Een hulpbron bestaat uit positieve fysieke, sociale, psychologische en organisatorische aspecten die voor een medewerker bij de werksituatie horen. Denk aan een werkende computer, behulpzame collega of bedrijfskantine met een goede lunch. Een mens is er van nature op gericht om dit soort hulpbronnen te vinden en te behouden. We maken hierbij onderscheid tussen persoonlijke en werkgebonden hulpbronnen.

 

Persoonlijke hulpbronnen

Er zijn vier persoonlijke hulpbronnen te onderscheiden:

  • Hoop: de verwachting dat gestelde doelen ook echt behaald kunnen worden. Een medewerker die deze hulpbron op orde heeft, werkt aan specifieke doelen en weet oplossingsrichtingen op zich te nemen.
  • Optimisme: de verwachting dat er goede dingen zullen gaan gebeuren.
  • Veerkracht: het vermogen om tegenslagen te overwinnen.
  • Zelfeffectiviteit: de aanwezigheid van competenties, rolmodellen, positieve feedback, overtuigingskracht van anderen, psychische en mentale activatie.

 

Werkgebonden hulpbronnen

Op het werk zijn er ook hulpbronnen. We onderscheiden er drie:

  • Autonomie/regelmogelijkheden: de ruimte krijgen om taken en activiteiten op zelfgekozen manieren vorm te geven en in eigen tempo te doen.
  • Steun: van leidinggevenden en collega’s, maar ook instrumenteel, denk aan de juiste gereedschappen of software om een taak uit te kunnen voeren.
  • Groei/ontwikkeling: alle werkgerelateerde activiteiten die bijdragen aan de ontwikkeling en ontplooiing van een medewerker.

 

Sociaal kapitaal als hulpbron

Naast de persoonlijke en werkgerelateerde hulpbronnen is er nog een hulpbron: sociaal kapitaal. Dit komt terug in alle sociale contacten, waarbij de kwaliteit van sociale relaties meespeelt, het wel of niet deel uitmaken van een groep, en of er gedeelde normen, vertrouwen en wederkerigheid zijn.

Dit sociale kapitaal wordt versterkt door (procedurele) rechtvaardigheid, vertrouwen en samenwerking. Denk hierbij aan het sturen op gelijke beloningen bij vergelijkbare prestaties, sturen op resultaat met minder controles op de inhoud en het uitspreken van vertrouwen en waardering voor een goede onderlinge samenwerking.

 

Geef het goede voorbeeld

Als leidinggevende ben je een rolmodel. Door het goede voorbeeld te geven kun je medewerkers helpen hulpbronnen beter te benutten. Dit kun je doen door:

  • Voordoen dat afstand nemen na hard werken goed is.
  • Tonen dat extra inspanningen in het werk de mentale weerbaarheid versterken. Vooruitgang bereiken gaat namelijk gepaard met positieve emoties.
  • Bij zakelijke extra inspanningen niet vergeten hersteltijd in te plannen. Voor jezelf en voor je medewerkers.
  • Complimenteren met de inzet en met de bijdrage aan de gewenste doelen (ook los van het resultaat).
  • Workaholisme en taken die medewerkers vervullen alleen om te pleasen ontmoedigen.
  • Positieve emoties oproepen door het geven van complimenten, het verbeteren van de sfeer op de afdeling en het relativeren van niet-beïnvloedbare zaken.

 

Meer lezen?

Bedrijfsarts Rob Hoedeman schreef het boek Van burn-out naar veerkracht – een leidraad voor leidinggevenden. Aan de hand van het door hem ontwikkelde ‘spiraalmodel’ beschrijft hij hoe je als leidinggevende burn-out bij medewerker kunt helpen voorkomen. Bestel het boek hier.