Inspiratie
Mensely & Leiderschap

De voordelen van bevlogen leiderschap volgens Paul Uittenbogaard

Door Claartje Visser
|
09 januari 2020
|
leestijd leestijd: 6 minuten

Bij Mensely geloven we in positieve psychologie (vooral kijken naar wat wél kan) en eigen regie. In de serie ‘Mensely & Leiderschap’ interviewen we inspirerende managers die hier ook in geloven. En we vragen hoe zij positief leiderschap toepassen in de praktijk. Deze keer vragen we Paul Uittenbogaard het hemd van het lijf over bevlogen leiderschap.

Bevlogen leiderschap, wat is dat precies?

Bevlogen leiderschap ligt dicht tegen charismatisch leiderschap of dienend leiderschap aan. Waar het om draait is dat je het beste uit je mensen haalt en erop vertrouwt dat als jij jouw mensen ontwikkelt, je ook jouw organisatie ontwikkelt. Daar hoort ook bij dat je mensen aanspreekt op hun verantwoordelijkheid en er op aanstuurt dat ze eigenaarschap tonen. Iets wat haaks staat op de aangeleerde hulpeloosheid die je in veel organisaties ziet. Dit betekent echter ook dat je een heldere visie moet hebben, waar je mensen op zijn minst in meeneemt, maar die je liefst samen met hen ontwikkelt.

Hoe word je een bevlogen manager?

Even afgezien van de discussie of iemand leider is by nature or nurture, denk ik dat je genetisch gezien bepaalde kwaliteiten kunt hebben die voordelig zijn als je leider wilt worden. Maar veel valt ook aan en af te leren. Bevlogen leiderschap is vooral een bewustwordingsproces. Het gaat erom dat je in gaat zien dat mensen gemotiveerd worden door autonomie, zinnig werk en erbij horen (Deci & Ryan). Dat je het psychologisch kapitaal van je medewerkers kunt versterken door de kwaliteit van de relatie die je met ze hebt en door er voor te zorgen dat er een goede verhouding is tussen baaneisen en baanbronnen (JD-R model).

Psychologisch kapitaal versterk je onder andere door je medewerkers het vertrouwen te geven dat ze hun werk goed kunnen doen, maar wel beschikbaar te zijn bij vragen. Doe je dit, dan zie je dat medewerkers gaan jobcraften: voor zover dat lukt, boetseren ze hun baan naar hun eigen ambities, kwaliteiten en talenten. Hierdoor zitten ze beter in hun vel en hebben ze meer plezier in het werk.

Dit werkt ook de andere kant op, want doordat medewerkers steviger in hun schoenen komen te staan, stellen ze vaak ook andere vragen aan hun leidinggevende. Daarmee wordt dus ook ander gedrag van de leidinggevende terug verwacht. De angst van leidinggevenden is vaak dat ze daarmee de doos van Pandora openen. Want, als de aangeleerde hulpeloosheid verdwijnt, heb je dan als leidinggevende de boel nog wel in de hand? Het antwoord is ‘ja’, als je tenminste heldere doelen afspreekt.

Wat zijn uitdagingen waar jij of de managers die jij coacht mee te maken hebt?

Veel managers klagen over gebrek aan initiatief of ondernemerschap bij hun medewerkers.  Daar zijn ze zelf echter ook debet aan. Als je mensen voortdurend op een goede manier aanspreekt, prikkelt en enthousiasmeert, vermijd je de valkuil van aangeleerde hulpeloosheid. Toch is dit voor de meeste managers lastig. Zeker als er ergens druk op staat, hebben ze de neiging het zelf te doen. Maar het is net als met kinderen: als je alles voor ze regelt, worden ze niet bepaald zelfstandig.

Wat is jouw grootste leermoment in het kader van bevlogen leiderschap?

Dat leidinggevenden die hiermee beginnen ontdekken dat er veel meer in hun mensen zit dan ze aanvankelijk dachten. Zeker werknemers die al langer ergens werken weten als geen ander hoe werk anders of beter kan. Bevlogen leiderschap brengt veel ideeën naar boven en maakt veel energie los.

Tegenwoordig start ik verandertrajecten dan ook standaard met een bevlogenheidsmeting door middel van een uitgebreide survey. Daar komt van alles uit waar je mee aan de slag kunt op het gebied van leiderschap en persoonlijk leiderschap. De uitslagen bespreek ik met het team en de leidinggevende en op basis daarvan starten we met een reeks interventies op het gebied van psychologisch kapitaal en jobcraften. Daarnaast worden ook alle andere aspecten van bedrijfsvoering aangeraakt, zoals systemen, besluitvormingsprocessen, de koers, veiligheid, communicatie, etc.  De kunst is daarbij om te kijken waar mensen invloed op hebben en waar niet. En hoe ze met die laatste zaken het beste kunnen omgaan.

Ik laat mensen ook wel eens een periode iedere week 9 vragen over alleen bevlogenheid beantwoorden. Mensen denken dan na over wat ze die week gedaan hebben, wat ze leuk vonden, waar ze gek van werden. Een heel mooi reflectiemiddel, wat met de juiste ondersteuning ook weer leidt tot jobcrafting. Uiteraard moet je dit wel volhouden, eens in de zoveel tijd nadenken, erover praten met elkaar en elkaar aanzetten tot verandering als dat nodig is. De leidinggevende is daarin heel belangrijk, die moet het vuur in het team blijven aanwakkeren.

Wat is jouw mooiste ervaring?

Bij één van de organisaties waar ik voor werk betrekt het hoofd van het MT haar mede MT-leden op een ongelofelijk goede manier. Ze neemt hen mee in de plannen van de organisatie en doet ze een enorm beroep op de kwaliteiten en verantwoordelijkheid van haar mensen. Een redelijk groot contrast met de meeste andere managers die ik zie en heb gezien. Ik zie in de praktijk dat deze manier van werken ook heel slim is. Het commitment in deze groep mensen is heel hoog en daarmee zijn zij ook weer veel effectiever naar hun eigen teams en medewerkers.

Hoe hoop je dat leiderschap in de komende jaren verandert?

De jongere generatie kijkt op een andere manier naar werk en vraagt om ander leiderschap. Zeker hoogopgeleiden willen heel veel vrijheid, heel veel gezelligheid en heel veel ontwikkeling en scholing. Purpose of zingeving is ook belangrijk: ‘Wat voor soort bedrijf is het en wat doet het voor de samenleving?’. En tegelijkertijd willen ze ook ontzettend veel aandacht, kaders, structuur en bevestiging.

Bevlogen leiderschap sluit daar heel goed bij aan, want je biedt veel vrijheid, automie en ruimte voor ontwikkeling. Maar je begint wel altijd met de doelen, de kaders. ‘Wanneer drinken we bier met elkaar, wanneer zijn we blij?’ En onderweg bekijk en bespreek je steeds weer waar je al bent. Het klinkt zo simpel en vanzelfsprekend, maar in heel veel organisaties gebeurt dit nog niet. Terwijl het ontzettend belangrijk is voor de motivatie van mensen.

Wat kun je iedere manager aanraden?

Ik raad iedereen en zeker iedere leidinggevende aan om minimaal één keer per jaar een APK-achtig gesprek te voeren met een coach. Deel al je dilemma’s en vragen, je vreugdevolle en minder vreugdevolle momenten. Sta jezelf toe om echt stil te staan bij jezelf, stel jezelf kwetsbaar op en wees onverbiddelijk eerlijk naar jezelf.

Je besteedt heel veel tijd van je leven aan werken. Zorg alleen al voor jezelf dat dat gemiddeld genomen een aangename tijd is. Begin bij de basis en stel jezelf en je medewerkers met enige regelmaat de volgende vragen:

  • Waarom kom je naar je werk ’s ochtends?
  • Wat gebeurt er als je er niet meer bent?
  • Wat is je ambitie?
  • Hoe wordt het leuk(er) voor je?

Daarnaast gun ik ieder managementteam dat zij serieus stilstaan bij hoe zij als team functioneren. Dit is namelijk direct van impact op de organisatie. Dat geldt uiteraard voor elk team  maar als MT heb je nadrukkelijk een voorbeeldfunctie. Goed functionerende teams vormen de bouwstenen van succesvolle organisaties.

Over Paul

Paul Uittenbogaard is eigenaar van Symbiosis Management Consultancy en mede-eigenaar van Bevlogenleiderschap.nl. In de rollen van adviseur, coach, trainer en interim-manager richt hij zich op klant- en resultaatgerichte cultuurverandering en professionalisering van leidinggevenden. Altijd vanuit de overtuiging dat ieder individu met plezier wil werken vanuit de eigen talenten en ambities. En daarmee het beste voor zijn of haar klanten wil realiseren. Hiernaast is Paul kerndocent aan de Hogeschool van Amsterdam, buitenpromovendus aan de VU en voorzitter van de Adviescommissie Sociaal Beleid in het kader van de fusie van het OLVG ziekenhuis en het SLAZ ziekenhuis in Amsterdam.

Meer weten over Paul? Uitgebreidere informatie vind je op zijn LinkedIn profiel.

Meer inspiratie over positief leiderschap?

Lees ook de interviews met Marco Workel, Mick Moolhuizen, Nunzio Totaro, Yvette Scheffer, Henrike van Engelenburg en Theo Spanjaart over versterkend en positief leiding geven.

0