Ook jonge werknemer verdient onze aandacht

De laatste jaren heeft de vergrijzende populatie werknemers veel aandacht gekregen. Recente cijfers laten zien dat ook de jonge werknemer onze aandacht nodig heeft. Zo kent het langdurig verzuim onder 25-34 jarigen in bijna 50% van de gevallen een psychische oorzaak. Het psychisch verzuim verschuift naar een jongere leeftijdscategorie, terwijl zij nog velen jaren voor zich hebben op de arbeidsmarkt. Hoe kunnen we dit verklaren? En, nog belangrijker, wat kunnen we eraan doen?

Ook verveling is een bron van stress

Volgens de Europese Commissie zijn jongeren het hardst geraakt door de wereldwijde economische crisis. De werkeloosheid is toegenomen en banen liggen niet voor het oprapen. Laat staan een baan die past bij de ambities, competenties en persoonlijke normen en waarden. Jongeren werken dan ook vaker dan voorheen onder hun niveau. Verveling, ook een bron van stress, ligt op de loer. De hoge idealen en verwachtingen die zij vooraf hadden, matchen niet met de werkelijkheid. Enthousiasme verandert in frustratie, wat naar verloop van tijd overgaat in onverschilligheid. Switchen van baan lijkt lastig, wat ervoor zorgt dat veel jongeren blijven hangen in hun baan.

Toekomstonzekerheid

Tegelijkertijd zien we dat de arbeidsmarkt dynamischer is dan ooit. Banen voor het leven zijn tegenwoordig eerder uitzondering dan regel. Sinds het uitbreken van de economische crisis eind 2008, is het aantal werknemers met een vaste aanstelling met ruim een half miljoen afgenomen (bron: CBS). Steeds vaker hebben werknemers een tijdelijk aanstelling, wat onzekerheid en stress met zich mee kan brengen. Dit betekent dat werknemers er goed aan doen ervoor te zorgen dat zij zo aantrekkelijk mogelijk blijven voor werkgevers. Daar komt bij dat er steeds hogere eisen aan werknemers worden gesteld. Zij hebben niet alleen meer verantwoordelijkheid op de werkvloer gekregen, maar ook voor hun eigen carrière.

Laagopgeleide jongeren hebben het misschien wel het zwaarst

Jonge werknemers met een laag opleidingsniveau staan misschien wel voor de grootste uitdaging. De eisen die het werk stelt en de carrièremogelijkheden, veranderen ten gunste van hoogopgeleide jongeren. Er worden niet alleen hogere eisen gesteld met betrekking tot diploma’s, maar ook nemen de banen in de dienstverlening toe en wordt het steeds belangrijker om over goede communicatieve vaardigheden te beschikken. Daarnaast weten we dat laagopgeleide werknemers in het algemeen meer verzuimen doordat fysiek relatief veel van hen gevraagd wordt, zij onder minder gunstige omstandigheden werken en zij minder kans hebben op promoties.

Het combineren van werk en zorgtaken valt zwaar

Verder zien we een aantal ontwikkelingen in de maatschappij. Zo zijn er de laatste jaren meer vrouwen toegetreden tot de arbeidsmarkt en is het aantal eenoudergezinnen toegenomen (bron: CBS). Het combineren van werk en de verplichtingen thuis leidt vaak tot tijdsdruk en stress. Vooral werknemers met een jong gezin hebben hier last vast. Ook leven we in een participatiemaatschappij. Eén op de zes werknemers verleent mantelzorg, in de zorg is dit zelfs 1 op de 4 werknemers. Dit zijn ook jongeren. Werkende mantelzorgers hebben vaak een tekort aan tijd. Een substantiële groep valt het combineren van werk en mantelzorgtaken dan ook zwaar.

Wat kun je als werkgever doen?

Psychisch verzuim neemt dus toe onder jongeren. Langdurig verzuim veroorzaakt door psychische klachten gaat gepaard met hoge kosten. Daar komt bij dat door de vergrijzing het voor werkgevers interessant is om (jonge) talentvolle en goede werknemers, oftewel kennis en energie, te behouden.

Match

Het is belangrijk dat de ambities, competenties en persoonlijke normen en waarden van jonge werknemers aansluiten bij een functie. Door het grote aanbod van werknemers op de arbeidsmarkt en doorgaans het grote aantal sollicitanten op een vacature, lijkt het wellicht aantrekkelijk om te gaan voor de kandidaat met de beste papieren. Echter, werknemers met een te hoog opleidingsniveau voor een functie, worden vaak weinig uitgedaagd, raken verveeld en minder gemotiveerd, en zitten minder goed in hun vel. Het is dus belangrijk om tijdens het wervings- & selectieproces realistische verwachtingen bij jonge kandidaten te scheppen.

Mentoring

Om jonge werknemers te helpen bij hun nieuwe verantwoordelijkheden, kan gedacht worden aan mentoring. Een directe leidinggevende of een ervaren collega kan ervaringen en kennis delen en advies geven, en hiermee onzekerheid en stress wegnemen. Bovendien motiveren leer- en ontwikkelmogelijkheden en steun op het werk werknemers. Deze ‘energiebronnen’ helpen bij het behalen van doelen en dragen bij aan de duurzame inzetbaarheid van werknemers.

Geef jonge werknemers een stem

De leeftijd van werknemers loopt vaak sterk uiteen. Dit betekent ook dat werknemers van elkaar verschillen in de levensfase waarin zij zitten, hun leergeschiedenis en werkervaring. De behoeften kunnen om deze redenen dan ook per generatie verschillen. Daarnaast zien we dat in veel organisaties jonge werknemers ondervertegenwoordigd zijn. Om deze reden is het belangrijk om jonge werknemers met elkaar te verbinden en een stem te geven.

Vroegtijdig signaleren

Ondanks de inspanningen van uw kant, kan het toch een keer misgaan. Als stress te lang aanhoudt, kan het leiden tot psychische klachten als burn-out en depressie. Er zijn verschillende signalen die aangeven dat een werknemer onder stress lijdt. Denk aan signalen als hoofdpijn, slecht slapen, desinteresse, vaker ziekmelden of moeite met concentreren. Als u vroegtijdig stress signaleert, dit bespreekbaar maakt en een vinger aan de pols houdt, kunt u uitval voorkomen. Kijk op www.arboned.nl/herken-de-signalen voor tips.

Tot slot; wat kan een jonge werknemer zelf doen?

Het werk maakt een te groot deel uit van het leven om het niet naar onze zin te hebben. Bovendien kan stress, als het te lang aanhoudt, leiden tot serieuze gezondheidsklachten.

Jonge werknemers kunnen het bespreekbaar maken op het werk en bekijken hoe hun huidige functie zo aangepast kan worden, dat het wel aan de behoeften voldoet. Misschien kan de jonge werknemer bijvoorbeeld andere, meer uitdagende taken op zich nemen. Misschien kan hij afspraken maken over flexibele werktijden, zodat het werk en de verplichtingen thuis beter combineren.

Meer informatie

De Week van de Werkstress biedt een uitgelezen kans om het gesprek op gang te brengen en te houden om werkstress aan te pakken. Kijk op arboned.nl/herken-de-signalen voor meer informatie en tips.

Op www.duurzameinzetbaarheid.nl vindt u alle informatie over de campagne van het ministerie van SZW.